26 Kasım 2024

Anadolu’nun Kayıp Kuşları

Yazar: Müberra KOÇAK

Birçok medeniyetin beşiği, bin bir çeşit rengin doğum yeri olan Anadolu tarihten bugüne dek sayısız canlının yuvası olmuştur. Altında sonsuz yeşilleri ardında uçsuz bucaksız mavilikleri barındıran bu coğrafya kültürlerin kesişim yeri olmakla beraber kuşlara da önemli bir yaşam alanı ve göç rotası sunmuştur.

Konargöçer toplumlarda ağırlıklı olmak üzere kuş motifleri toplumların kültürlerinde çeşitli yerler edinmişlerdir. Bozkır kültürünün inanç sistemi olan Şamanizm ile ilişkilendirildiğinde kuşların koruyucu olduğuna inanılmıştır. Gök Tanrı inancına baktığımızda ise kuş Tanrı’nın temsilcisi, iyilik, bereket, güç kahramanlıkla özdeşleştirilmiştir ayrıca uçabilmeleri sayesinde ruhun bir simgesi olarak kabul edilmişlerdir. Kuşların mimaride, seramik ve çini sanatında, kilim dokumada, kral mühürlerinde, bayrakların üzerinde ve daha birçok çeşitli yerde çeşitli tasvirlerine ulaşmak mümkündür. Anadolu uygarlıklarında yer edinmiş olan en önemli kuş imgelerinden biri Zümrüdü Anka kuşudur. Bu kuş, Dede Korkut hikâyelerinde karga, keklik, kaz, kuğu, gibi isimlerle anılmaktadır. Anadolu kültüründe ve farklı kültürlerde benzer değerlerin ortak sembolü olarak Turna kuşlarının ise coşku, hüzün gibi duyguların anlatımında sıklıkla kullanıldığı görülmektedir. Göbekli Tepe’de bulunan dikili taşlarda turna sembolü buna örnek verilebilir. Cennet kuşu olarak da bilinen Hindistan’ın ulusal kuşu olan Tavus kuşu ise çini ve seramiklerde ölümsüzlük anlamında kullanılmıştır.

Tarihe dönüp baktığımızda bu topraklarda en az bizler kadar kuşlarda iz bırakmışlardır. Hala bu bereketli toprakların misafiri ve emanetçisi olan bizlerse ne yazık ki kentlerimizin ve yok ettiğimiz yeşilliklerin arasında bu kuşların izlerini yavaş yavaş kaybetmekteyiz. Betonların arasına hapsettiğimiz ruhlarımız kuşların aksine ancak pencereden bakınca özgürlüğü tadabilmekte. Anadolu hala bizimle, kuşlar hala bulut tadım uzmanları, doğanın orkestrası olarak bizim içimizde! Önemli olan o renkleri fark edebilmekte. Asıl özgürlük pencereden bakmakta değil görmekte…

Grinin, yeşilin, mavinin Anadolu’nun içinden kuşlar sizlerle…

Leş Kargası

Kara Kızılkuyruk

Sığırcık

Çıvgın

Yılan Kartalı

Ala Karga

Saztavuğu

Bahri

Leylek

Gri Balıkçıl

Fotoğrafların hepsi kendi çekimim olup Türkiye sınırları içerisinde çekilmiştir.