Modern Mankurtluk
Cengiz Aytmatov’un Gün Olur Asra Bedel adlı romanında Nayman Ana, Dönenbay ve Jolaman üçgeninde anlattığı “mankurtluk” kavramı Aytmatov okurlarına yabancı gelmeyecektir. Mankurt insan, mankurtlaşma, mankurtlaştırma kelimeleri Cengiz Aytmatov’un Gün Olur Asra Bedel romanında çokça kullanılmaktadır.
Kırgız halkının korkulu rüyası Juan Juanlar topluluğu çeşitli işkence yöntemleri ile Kırgızistan halkına zulmektedir. En çok kullandıkları işkence yöntemiyse mankurtlaştırmadır. Juan Juanlar Kırgız halkı içinden fiziksel olarak güçlü gördükleri kişileri zorla ailesinden, memleketinden kopartarak kavurucu çöl sıcaklarına sürgün ederler, daha sonra sürgün için seçtikleri masum kırgız insanlarının saçlarini iyice kazıyıp (kimi rivayetlere göre kafatasının derisini de kazıyıp), kafatasına deve derisi yapıştırılar ardından ellerini ve kollarını bağladıkları insanları kızgın çölün ortasına terk ederlermiş. Kavurucu sıcağın altında ölüme terk edilenlerin saçlarının yeniden çıkma zamanı geldiğinde saçlar kafatasına yapıştırılan deve derisine çarpar ve kafatasının içine doğru çıkmaya başlarmış. Bu insanı deli eden cinsten acıya dayanabilenler tamamen hafızalarını ve insani özelliklerini kaybeder ve sadece onun kafasına deve derisini yapıştıran kişiyi hatırlar onu sahibi bellermiş.
Haftalar sonra esirlerine bakmaya gelen Juan Juanlar hayatta kalanlara yemek ve su verir onları tamamen kendilerine bağlar, en ağır işlere sürerlermiş.
Bu akıl almaz uygulama 21. yüzyılda modernizm maskesine bürünerek yeniden karşımıza çıktı. Teknolojiyi gereğinden fazla kullanmamız alışveriş merkezlerinde akşama kadar geçirdiğimiz zaman, öğrenmekten kaçtığımız tarihimiz ve daha birçok şey bizi 21. yüzyılın mankurtu yapmakta.
Bu modern mankurtluktan kurtulmak için her insan kendince bir yöntem geliştirebilir. Teknoloji ile gereksiz fazla ilgilenen biri kendisine zaman sınırı koyabilir veya tarih sevmeyen kişi tarihi gerçeğe en yakın anlatan filmleri izleyebilir. Göz göre göre 21. yüzyılın mankurtu olmaktan kendimizi kurtarabiliriz.
